Dydaktyka

Formy sprawdzania wiadomości (ustne, pisemne, testowe) omawiane są z uczniami na początku roku. Na pierwszej lekcji należy powiedzieć, za co uczniowie będą oceniani, że nie ma możliwości poprawiania ocen na koniec semestru, a ocena i kontrola są systematyczne. System oceniania i kontroli musi być przedstawiony rodzicom na pierwszym zebraniu i przez nich zatwierdzony. Każda ocena powinna być jawna i uzasadniona. Ocena i kontrola powinny być systematyczne, a nie tylko pod koniec semestru. Uczeń ma prawo wzglądu do swoich prac. Ocena musi być uzasadniona.

Ocenianie to wartościowanie wiedzy i umiejętności uczniów w stosunku do wymagań programowych. Ocena przybiera najczęściej postać stopnia, ale może być też wyrażona przez opis, aprobatę lub dezaprobatę, plus lub minus, recenzję, itp. Ocena może być alternatywna. Spełnia wtedy funkcję selekcyjną wyrażoną przez określenia „osiągnął – nie osiągnął” i kwantytatywną określającą w sposób ilościowy stopień osiągnięcia zamierzonego celu. Liczba ocen zależy od liczby godzin, liczby uczniów, rodzaju przedmiotu (teoretyczny, praktyczny). Minimum ocen to ocena ustna (konieczna), testowa lub z pracy pisemnej, z pracy domowej, z zeszytu i za aktywność.

Podstawowe rodzaje ocen zależnie od jej miejsca, czasu, funkcji

1. diagnostyczna – poprzedza rozpoczęcie procesu nauczania i uczenia się, ma na celu określenie poziomu intelektualnego klasy i poszczególnych uczniów

2. formatywna – wyraża stopień realizacji założonych celów w aspekcie danej jednostki metodycznej, danej jednostki lekcyjnej lub danego ćwiczenia

3. sumatywna – określa stopień opanowania wiedzy i umiejętności całych partii materiału z danego zakresu (większa dawka materiału, np. semestralna, roczna)

4. alternatywna – czy uczeń osiągnął umiejętność, czy nie, czy opanował materiał, czy nie

5. kwantytatywna – określa w sposób ilościowy stopień osiągnięcia danego celu

Jeśli żaden uczeń nie odpowiedział na dane pytanie testowe, to może to oznaczać, iż:
- temat został pominięty
- temat został źle wytłumaczony
- pytania są źle skonstruowane – niezrozumiałe albo za trudne

Jeśli wszyscy uczniowie odpowiedzieli na pytanie, to może to oznaczać, iż:
- jest ono zbyt łatwe
- dotyczy celu podstawowego – wszyscy bardzo dobrze go zrozumieli

 Praca domowa ucznia jako forma procesu kontroli i oceny.

Cele każdej pracy domowej

- sprzyja opanowaniu treści realizowanej lekcji

- sprzyja utrwalanie treści

- pobudza aktywność

- wdraża ucznia do pracy samodzielnej

Pracę domową należy zawsze zapisać. Sposoby zadawania pracy domowej

- mechaniczny, np. proszę zrobić zadanie ze strony…, proszę przeczytać…

- z objaśnieniem – przedstawienie zagadnienia, problemu, ale bez szczegółowych informacji

- ze wskazówkami sterującymi – przedstawienie krok po kroku, co uczeń ma zrobić (algorytm postępowania)

Rodzaj pracy domowej zależy od stopnia trudności zadania, od celu i od tego, czy zadanie jest nowe, czy nie. Zadanie domowe może polegać na pracy z książka, na uczeniu się na pamięć, na rozwiązywaniu problemów, na ćwiczeniu, na pisaniu referatu, pracy seminaryjnej. Sposób wykonania może być indywidualny, grupowy lub zbiorowy.

Zadanie można zadawać:

- na początku lekcji w formie zapowiedzi

- w formie realizacji nowych treści

- w kombinacji ogniw – początkowe z realizacją treści, realizacji treści z utrwalanie, itp.

- w końcowej fazie lekcji

Rodzaje prac domowych:

- prace polekcyjne – służą utrwalaniu wiedzy

- prace uzupełniające – służą poszerzanie, pogłębianiu wiedzy i umiejętności

- praca przedlekcyjne – służą przygotowaniu do kolejnego tematu

Zadania i prace praktyczne:

- Służą do oceny umiejętności praktycznych związanych z wykonywaniem danego zawodu.

- Są wykorzystywane w czasie trwania zajęć (instruktaż indywidualny lub zbiorowy) albo po jakimś czasie.

- Pozwalają zorientować się w wykorzystywaniu przez uczniów wiedzy teoretycznej do zadań praktycznych.

- Można je połączyć z obserwacją ucznia w czasie zajęć – notowanie popełnianych błędów, chwalenie za dobre wykonanie. Obserwacja taka prowadzona jest na bieżąco w trakcie zajęć praktycznych.

Prace pisemne:

- Stosowane po przerobieniu partii materiału lub działu.

- Mają formę prac klasowych, domowych semestralnych, a w szkołach zawodowych także prac dyplomowych.

- Prace te wymagają przygotowania tematów oraz wskazówek dotyczących ich opracowania w zależności od możliwości i potrzeb uczniów.

- Można tu także zaliczyć referaty.

- Prace pisemne wymagają oddzielnego omówienia, jest możliwość wzglądu do nich, można je oddać lub też nauczyciel może je przechowywać.

- Negatywnie ocenione prace pisemne muszą być poprawione.